Jak pracujemy
Jak powstają materiały MemoRise
Materiały MemoRise powstają według wspólnego standardu, który nazywamy CORE. Opisujemy go tu bez żargonu: co ustalamy dla każdej karty, co sprawdza program i czego nie obiecujemy.
Standard ma wersję 0.1. To pierwsza propozycja, którą będziemy dalej uzgadniać.
Jedna zasada
Główna zasada standardu brzmi: „Każda aktywność ma czytelny cel, określony udział każdej osoby i dopasowany sposób prowadzenia.”
Standard nie jest osobnym produktem. Opisuje, jak projektujemy materiały dla dzieci, dorosłych, seniorów, rodzin i placówek. Każda linia zachowuje własny język i formę.
Różne sposoby korzystania — na przykład dziecko samo, dziecko z dorosłym albo dziecko z seniorem — nie są osobnymi produktami. Jeden materiał może obsłużyć kilka takich sposobów.
Pięć odpowiedzi, które ma każdy materiał
Opis każdego pakietu musi odpowiadać na pięć pytań. Z tego opisu korzystamy potem przy pisaniu i redakcji.
| Pytanie | Na co odpowiadamy |
|---|---|
| Cel | Po co podejmujemy aktywność i po czym poznamy, że się skończyła. |
| Udział | Kto uczestniczy, co wnosi i jak może odpowiedzieć. |
| Prowadzenie | Kto przygotowuje i objaśnia przebieg, kto wspiera, kto odpowiada za nadzór. |
| Dopasowanie | Jakie umiejętności są potrzebne, jak złożone jest zadanie, ile pomocy i jaka czytelność. |
| Zakończenie | Jak domknąć aktywność, przerwać ją i później do niej wrócić. |
W żłobku obowiązują te same pytania, ale całą odpowiedź dostaje opiekunka lub opiekun — na karcie opiekuna. Dzieci do lat 3 nie dostają kart pracy.
Cztery sprawy opisujemy osobno
Cztery rzeczy łatwo ze sobą pomylić, dlatego opisujemy je oddzielnie.
- Skład. Ile osób wykonuje zadanie: jedna, dwie, trzy albo grupa. Osoba, która jest obok tylko po to, żeby czuwać, nie zmienia składu.
- Relacja w zadaniu. Każdy wykonuje zadanie sam, ktoś prowadzi i współpracuje albo wszyscy mają wspólne zadanie z własnymi częściami.
- Pomoc. Bez pomocy w rozwiązaniu, pomoc na wybranych etapach albo prowadzenie krok po kroku.
- Nadzór. Kto odpowiada za bezpieczeństwo i organizację. To inna sprawa niż pomoc w zadaniu.
Przykład: grupa to liczba osób, a nie sposób pracy. W grupie każdy może rozwiązywać swoje zadanie.
Przy dzieciach dorosły zawsze jest w zasięgu — także wtedy, gdy dziecko wykonuje zadanie samodzielnie.
Trudność i pomoc to dwa osobne ustawienia
Zadanie może być trudne, a osoba może przy nim dostać dużo pomocy. Może też być łatwe i wykonane zupełnie samodzielnie. Dlatego trudność i pomoc ustawiamy osobno.
- Dla dzieci (dom): poziom wybiera się gwiazdkami ★, ★★ albo ★★★, a pomoc to osobna drabinka podpowiedzi.
- Dla dorosłych: trudność dobiera się po każdym zadaniu („schodki”) i krokiem „Trudniej”. Pomoc to podpowiedź wydrukowana do góry nogami i klucz w trzech warstwach.
- Dla seniorów (dom i placówka): rdzeń zadania ma iść gładko, a wyzwanie jest w osobnym kroku „Trudniej”. W zajęciach w placówce pomoc ma trzy sposoby: samodzielnie, z podpowiedzią albo razem krok po kroku.
- Dla rodzin: osobne wskazówki „Pomoc” i „Trudniej”.
- Przedszkole: drabinka pomocy — poczekaj, wskaż, pokaż i powiedz, zróbmy razem — nie zależy od stopnia trudności karty.
Stopni trudności jest najwyżej trzy i tylko tam, gdzie mają sens. Standard nie wymaga trzech wersji każdego materiału.
Wskazówka wtedy, gdy jest potrzebna
Gdy zadanie nie idzie, osoba prowadząca nie musi improwizować. Materiał mówi, jak podpowiedzieć, uprościć zadanie, dodać wyzwanie, zrobić przerwę i zakończyć.
- dzieci 5–7 lat: strona dla dorosłego z gotowymi słowami i drabinka pomocy na każdy dzień;
- dzieci 8–10 lat: drabinka „gdy utkniesz” na stronie wprowadzającej;
- dorośli: schodki i przerwa opisane na stronie wprowadzającej;
- seniorzy w domu: osobna strona dla bliskiej osoby;
- rodziny: wskazówki „Pomoc” i „Trudniej”;
- żłobek: odwrót karty opiekuna — dopasowanie, bezpieczeństwo, obserwacja;
- przedszkole: druga strona konspektu — więcej wsparcia, więcej wyzwania, co zrobić, gdy dziecko nie chce dołączyć;
- seniorzy w placówce: odwrót karty prowadzącego — podpowiedzi, przerwa i co zrobić, gdy ktoś nie chce.
Powroty zamiast codziennego przymusu
To, co ktoś zapamiętał na początku tygodnia, wraca w kolejnych dniach:
- w zestawie dla dzieci rzeczy z poniedziałku wracają w środę, piątek i niedzielę, a listy z różnych dni się nie mieszają;
- w zestawie dla dorosłych lista z poniedziałku wraca w środę, piątek i niedzielę;
- w zestawie dla seniorów trzy słowa wracają w poniedziałek, środę, piątek i niedzielę;
- w zajęciach dla seniorów w placówce słowa i przysłowie tygodnia wracają na kolejnych spotkaniach.
Nie wymuszamy codzienności. Opuszczony dzień nie psuje tygodnia, a nieobecność na zajęciach nie wymaga nadrabiania. Na drugi tydzień nie trzeba nowych kart.
Trudności nie podnosimy automatycznie. Trudniejszą wersję wybiera się samemu albo z osobą prowadzącą. W zestawie dla dorosłych kolejność dni jest zaplanowana: tydzień zaczyna się od zadania z mocnym wsparciem, a kończy trudniejszym rozumowaniem.
Z placówki do domu — jeśli rodzina chce
Zajęcia w placówce mogą mieć ciąg dalszy w domu. To zawsze dodatek, a nie warunek.
- Przedszkole: raz w tygodniu list do domu, a na każdym konspekcie 2–3 zdania „W domu”. Bez ekranów, także dla dziadków.
- Seniorzy w placówce: raz w miesiącu spotkanie z rodziną albo kartka do domu. Zeszyt uczestnika (w przygotowaniu) zostaje u uczestnika.
- Żłobek: wyłącznie wskazówka i wiadomość dla rodziców na karcie opiekuna. Żadnych osobnych kart dla dziecka.
Zestawy dla domu są do użytku w domu i w rodzinie. Placówki korzystają z kompletów na licencji.
Co sprawdza program
Materiały składamy programem, który sprawdza je, zanim zapisze plik do druku. Kontrola zależy od rodzaju materiału.
- Zagadki z jednym rozwiązaniem (zestawy dla dzieci, dorosłych i seniorów, komplety dla przedszkoli i seniorów w placówce). Program sprawdza każdą taką zagadkę. Jeśli ma więcej niż jedno rozwiązanie albo nie ma żadnego, materiał nie powstaje. Dzięki temu klucz zgadza się z kartą.
- Zestaw rodzinny. Zagadek z jednym rozwiązaniem w nim nie ma, więc program sprawdza treść: czy każda osoba ma w zadaniu swój krok, czy karty nie zakładają ról w rodzinie, czy nie ma pytań „Pamiętasz…?” i form zależnych od płci. Przy błędzie plik nie powstaje.
- Zajęcia dla seniorów w placówce. Program sprawdza zrozumiałość poleceń: zdanie ma najwyżej 14 słów, a wskaźnik FOG-PL nie przekracza 6. Sprawdza też, czy tekst na kartach ma co najmniej 12 pt.
- Przedszkole. Program sprawdza stopień pisma: karty dziecka co najmniej 14 pt, konspekt co najmniej 9 pt.
Program nie zastępuje człowieka: sprawdza zagadki i polecenia, a o treści decydujemy sami.
Czytelny druk
- Wszystkie materiały działają w druku czarno-białym. Kolor i ikona zawsze idą w parze z tekstem.
- Używamy dwóch krojów pisma: Andiki, zaprojektowanej dla początkujących czytelników, i IBM Plex. Oba są udostępnione na licencji SIL Open Font License.
- Karty dziecka w przedszkolu mają tekst od 14 pt.
- Karty dla seniorów mają tekst od 12 pt. W zajęciach w placówce polecenia mają 14 pt, a w wersji „Krócej, większym drukiem” — 18 pt.
Metryka: każdy materiał ma swój opis
Każdy materiał ma metrykę, czyli krótki opis roboczy: dla kogo jest, po co, kto prowadzi, ile trwa, jak dopasować pomoc i trudność oraz jaki ma status recenzji i testów.
W kompletach dla placówek metryka powstaje przed treścią. Jeśli brakuje w niej pola, opis jest niedokończony i nie przechodzimy do pisania.
Status z metryki przenosimy do rejestru wydań: Stan materiałów.
Skąd bierzemy zasady
Korzystamy z zasad znanych z badań nad pamięcią: przypominanie i powtórka po czasie. Nie twierdzimy, że nasze materiały działają jak program badawczy.
Korzystamy też z zasad znanych z dwóch programów:
- praca na poziomie, który idzie gładko — zasada znana z programu KUMON. U nas rdzeń zadania ma iść gładko, a wyzwanie dokładamy osobnym krokiem;
- pytać o zdanie, nie o fakt, i nie zaczynać rozmowy od „pamiętasz…?” — zasady znane z iCST, indywidualnej wersji programu zajęć dla seniora i bliskiej osoby.
Nazwy podajemy tylko jako źródło zasady. MemoRise nie współpracuje z tymi programami.
Przed każdym zestawem dla domu przeglądamy podobne materiały z Japonii, Chin, USA, Wielkiej Brytanii i Polski. Taki przegląd nie jest pełnym audytem i nie potwierdza, że jakiś pomysł jest nowy. Języka obietnic zdrowotnych z innych rynków nie przejmujemy.
Ćwiczenia ruchowe w zajęciach dla seniorów mają własną nazwę: „Ruch i głowa”.
Recenzje i pilotaż: gdzie jesteśmy
Wszystkie materiały są dziś w pierwszym wydaniu. Pracujemy w otwartym modelu współpracy: recenzje prowadzimy w trakcie prac, a uwagi specjalistów, placówek i osób prowadzących zajęcia trafiają do kolejnych wydań. Rozmowy z przedszkolami prowadzi pedagog z wieloletnim doświadczeniem. Szukamy kolejnych osób do współpracy. Każde wydanie zapisujemy w rejestrze.
Co jest przed nami:
- testy z osobami, które korzystają z materiałów: czy instrukcja jest zrozumiała i ile naprawdę trwa zadanie;
- sprawdzenie ćwiczeń ruchowych dla seniorów przez fizjoterapeutę;
- pilotaż w przedszkolach — do 31 marca 2027 r., zgłoszenia na bieżąco (pilotaż w przedszkolach).
Pilotaż to test użyteczności: sprawdzamy, czy materiał da się zrozumieć i poprowadzić bez naszej pomocy. Nie jest badaniem skuteczności i jego wyników nie przedstawimy jako dowodu skuteczności.
To, że opisane tu cechy razem tworzą spójny sposób pracy, jest na razie naszą hipotezą. Sprawdzamy ją w pilotażu i w testach.
Szukamy kolejnych osób do współpracy — specjalistów i praktyków pracy z dziećmi, dorosłymi i seniorami. Napisz do nas
Jak piszemy o ludziach
- Mówimy do dorosłych. Dziecko pracuje samo, a dorosły jest w pobliżu.
- Senior jest uczestnikiem: prowadzi zadanie, opowiada, decyduje. Nie opisujemy słabości.
- Piszemy w formie neutralnej płciowo: „osoba prowadząca”, „bliska osoba”.
- Nie zaczynamy od „pamiętasz…?”. Pytamy o zdanie.
- Nie prosimy o dane dzieci ani o informacje o zdrowiu.
Czego nie obiecujemy
Opisujemy, jak przebiega aktywność i co z niej zostaje: na przykład kwadrans wspólnych zadań, zagadkę, która stawia opór, albo kartę, która zostaje w rodzinie.
- Materiały nie są diagnozą, terapią ani leczeniem i nie zapobiegają chorobom.
- Nie obiecujemy poprawy pamięci ani rozwoju inteligencji.
- Nie oceniamy ludzi wynikiem zadania: nie ma norm wiekowych ani „wieku mózgu”.
- Karty przedszkolne mają przypisane punkty podstawy programowej, a karty żłobkowe — litery standardu opieki. To nasze przypisanie, a nie ocena żadnej instytucji.
- Materiały nie nadają kwalifikacji.
- Pilotaż nie jest badaniem skuteczności.
Jeśli kogoś niepokoją zmiany w pamięci bliskiej osoby, pierwszym krokiem jest lekarz.
Uwagi do materiałów
Każda uwaga pomaga poprawić kolejne wydanie. Prosimy podać nazwę albo oznaczenie materiału, np. SP-10, i opisać, co nie zadziałało. Prosimy nie przesyłać danych dzieci ani informacji o zdrowiu.
Prosimy pisać na biuro@memo-rise.pl albo przez formularz kontaktowy. Odpisujemy w dni robocze.